सडकमा तीव्र गतिमा दौडिने कारलाई हावामा उडाउन सकिन्छ? अमेरिकी विद्युतीय सवारी निर्माता टेस्लाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एलन मस्कले नयाँ रोडस्टरको प्रदर्शनमार्फत यही सम्भावना देखाउने प्रयास गरेका छन्। तर, कारलाई केही दूरी हावामा उफार्नु र यात्रुसहित सुरक्षित रूपमा उडान गर्न सक्ने सवारी बनाउनु फरक चुनौती हुन्।

मस्कले बिहीबार अमेरिकाको टेक्सासस्थित स्पेसएक्सको परीक्षण केन्द्रमा टेस्लाको नयाँ रोडस्टर (Roadster 2) प्रदर्शन गर्दै सन् २०२८ देखि उत्पादन गर्ने योजना सार्वजनिक गरेका छन्। प्रदर्शनमा कारले विशेष हावाको दबाब प्रयोग गरेर अवरोध पार गर्ने, हावामा उफ्रिने र अवतरण गर्ने दृश्य देखाइएको थियो। यद्यपि, यसले कारको लामो दूरीको उडान क्षमता प्रमाणित गरेको छैन।

मस्कका अनुसार नयाँ रोडस्टरले शून्यबाट प्रतिघण्टा ६० माइल अर्थात् करिब ९७ किलोमिटरको गति एक सेकेन्डभन्दा कम समयमा हासिल गर्न सक्छ। प्रदर्शनमा कारलाई ठाडो र्‍याम्पमा चढाएर उल्टो अवस्थामा झुन्ड्याइएको थियो। त्यसपछि कार हावामा पल्टिँदै तल झरेको र पछाडिबाट निस्कने उच्च चापको हावाको सहायताले गति बढाएको दृश्य देखाइएको थियो।

टेस्लाका अन्य मोडललाई एकै लाइनमा राखेर बनाइएको अवरोधमाथि कारलाई उफारिएको प्रदर्शनसमेत गरिएको थियो। तर, यी क्षमताबारे कम्पनीका दाबीलाई स्वतन्त्र परीक्षणबाट पुष्टि हुन बाँकी छ। प्रदर्शनका क्रममा कारभित्र चालक थिएनन्। दर्शकलाई सम्बोधन गर्दै मस्कले कसैको ज्यान जोखिममा नपरोस् भनेर चालक नराखिएको बताएका थिए। उनले प्रदर्शन सफल हुने निश्चित नभएको उल्लेख गर्दै असफल भए पनि आफूहरू सुरक्षित दूरीमा रहेको बताएका थिए।

## १० वटा नोजल र उच्च चापको हावाबाट चल्ने प्रविधि
मस्कका अनुसार नयाँ रोडस्टरमा १० वटा नोजल र उच्च चापमा हावा सञ्चित गर्ने ट्याङ्की प्रयोग गरिएको छ। यस प्रणालीले कारलाई हावामा उफार्न र सडकमा तीव्र गति हासिल गर्न सहयोग गर्ने उनको दाबी छ।

मस्कले यस प्रविधिलाई विश्वकै उत्कृष्ट कार निर्माता र रकेट निर्माता कम्पनीबीचको सहकार्यबाट प्राप्त परिणामका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। टेस्ला र स्पेसएक्स दुवै मस्कसँग सम्बन्धित कम्पनी हुन्।

सामान्य कारमा इन्जिन वा विद्युतीय मोटरबाट उत्पन्न शक्तिले पाङ्ग्रा घुमाएर सवारी अघि बढाउँछ। तर, हावामा उड्ने सवारीका लागि गुरुत्वाकर्षणको प्रभावलाई जित्ने उत्थापन बल (Lift) सिर्जना गर्नु र उडानका क्रममा सन्तुलन कायम राख्नु आवश्यक हुन्छ। त्यसैले कारलाई केही दूरी हावामा उफार्न सक्नु र नियन्त्रणमा राखेर लामो दूरी उडाउन सक्नु प्राविधिक रूपमा फरक विषय हुन्।

प्रदर्शनमा रोडस्टरको लामो दूरीको उडान देखाइएको थिएन। त्यसैले यसलाई पूर्ण रूपमा उड्ने कारका रूपमा स्थापित गर्न यसको उडान क्षमता, स्थिरता, सुरक्षा र वास्तविक प्रयोगसम्बन्धी थप परीक्षण आवश्यक हुन्छ।

टेस्लाले रोडस्टरको उत्पादन सन् २०२८ देखि सुरु गर्ने योजना सार्वजनिक गरेको छ। तर, कम्पनीको विगतमा मस्कले घोषणा गरेका कतिपय उत्पादन तथा प्रविधि निर्धारित समयभन्दा ढिलो आएका उदाहरण छन्। त्यसैले नयाँ रोडस्टरको उत्पादन समयसीमा र बजारमा उपलब्धताबारे पनि थप स्पष्टता आवश्यक छ।

## उड्ने कारका लागि कानुनी अनुमति मुख्य चुनौती
रोडस्टरले हावामा उफ्रिन सक्ने क्षमता देखाए पनि त्यसलाई सार्वजनिक सडकमा चलाउनु र उडान गर्नु कानुनी रूपमा सहज नहुन सक्छ। उड्डयन विशेषज्ञहरूका अनुसार जमिन छाडेर हावामा उड्ने सवारीसाधनमा हवाई सुरक्षा, सञ्चालन अनुमति र नियामकीय मापदण्ड लागू हुन सक्छन्।

अमेरिकाको संघीय उड्डयन प्रशासन (Federal Aviation Administration-FAA) ले हवाई उडानसम्बन्धी नियमन गर्छ। सान जोसे स्टेट युनिभर्सिटीका उड्डयन तथा प्रविधि कार्यक्रमका प्राध्यापक स्कट मिलरका अनुसार रोडस्टरको उडान क्षमताले नयाँ नियामकीय चुनौती खडा गर्न सक्छ।

मस्कले पनि प्रदर्शनका क्रममा यो कार सबै स्थानमा कानुनी रूपमा सञ्चालन गर्न मिल्छ भन्ने निश्चित नभएको स्वीकार गरेका थिए। उनले यसलाई सुरक्षालाई अधिकतम प्राथमिकता दिएर बनाइएको कार भन्न नसकिने संकेतसमेत गरेका थिए।

अमेरिकाका पूर्वउड्डयन अधिकारी माइकल म्याककर्मिकका अनुसार करिब २५० पाउन्डभन्दा बढी तौल भएका उड्ने यन्त्रले उड्डयन प्रशासनको प्रमाणीकरण प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने हुन सक्छ। त्यस्ता सवारीलाई राष्ट्रिय हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न अनुमति पनि आवश्यक पर्न सक्छ। प्रमाणीकरणमा कम्तीमा एक वर्ष लाग्न सक्ने उनको अनुमान छ। यद्यपि, आवश्यक प्रमाणपत्र र स्वीकृति सवारीको वर्ग तथा लागू हुने नियामकीय व्यवस्थामा निर्भर हुन्छन्।

यस्तो सवारी उडाउन सामान्य सवारी चालक अनुमतिपत्र मात्र पर्याप्त नहुन सक्छ। कारधनीले सम्बन्धित उड्डयन नियमअनुसार आवश्यक पाइलट प्रमाणपत्र वा अन्य अनुमति लिनुपर्ने सम्भावना छ।

त्यसैगरी, उड्ने कार कहाँबाट उडाउने र कहाँ अवतरण गर्ने भन्ने विषय पनि चुनौतीपूर्ण छ। अमेरिकाका धेरै स्थानमा विमानलाई विमानस्थल वा तोकिएका हेलिप्याडबाट उडान र अवतरण गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। सडकबाट सिधै उडान गर्ने विषय राज्य तथा स्थानीय नियमको अधीनमा पर्न सक्छ।

यसले रोडस्टरको प्रयोग विशेष रूपमा अनुमति प्राप्त स्थान वा उपयुक्त निजी क्षेत्रमा सीमित हुन सक्ने सम्भावना देखाउँछ। कारले उड्न सक्ने प्रविधि हासिल गर्नु र सर्वसाधारणले आफ्नो इच्छाअनुसार सडकबाट उडान गर्न पाउनु एउटै कुरा होइन।

## उड्ने कारको प्रविधिमा प्रगति, तर तौल र शक्तिको समस्या
पछिल्ला वर्षमा विद्युतीय ठाडो उडान तथा अवतरण गर्ने सवारीसाधन (Electric Vertical Take-off and Landing-eVTOL) को विकासमा प्रगति भएको छ। यस्ता सवारीमा विद्युतीय मोटर र प्रोपेलर प्रयोग गरी यात्रुलाई ठाडो रूपमा उडाउने र अवतरण गराउने प्रविधि विकास भइरहेको छ।

अमेरिकाको स्मिथसोनियन राष्ट्रिय वायु तथा अन्तरिक्ष सङ्ग्रहालयका ठाडो उडानसम्बन्धी क्युरेटर रोजर कोनरका अनुसार विमानलाई उडानयोग्य बनाउन कम तौल महत्त्वपूर्ण हुन्छ। तर, सडकमा सुरक्षित चल्ने कारमा बलियो संरचना, बम्पर र दुर्घटनाको धक्का सोस्ने व्यवस्था आवश्यक हुन्छ। यी आवश्यकताबीच सन्तुलन कायम गर्नु उड्ने कार निर्माणको प्रमुख इन्जिनियरिङ चुनौती हो।

क्यालिफोर्नियास्थित स्टार्टअप कम्पनी एलेफ (Alef) ले पनि उड्ने कार विकास गरिरहेको छ। कम्पनीको प्रोटोटाइपमा अगाडि चार र पछाडि चार गरी आठवटा प्रोपेलर प्रयोग गरिएको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार यसको तौल करिब २५४ पाउन्ड छ र यसले एक जना यात्रु मात्र बोक्न सक्छ। यसको तौल र संरचना टेस्लाको रोडस्टरभन्दा निकै फरक छ।

एलेफका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जिम डुखोभ्नीले टेस्लाले आफ्नो प्रदर्शनमा रोडस्टरलाई जमिनबाट माथि उठाउन सकेकोमा आफू आश्चर्यचकित नहुने बताएका थिए। तर, कारलाई हावामा उठाउनु र सुरक्षित रूपमा उडान गराउनु फरक चुनौती भएको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार ठाडो रूपमा उड्ने अवस्थाबाट अगाडि बढेर उड्ने अवस्थामा रूपान्तरण गर्नु eVTOL प्रविधिको सबैभन्दा कठिन पक्षमध्ये एक हो। यस क्रममा उडानका लागि आवश्यक उत्थापन बल कायम राख्नु र सवारीलाई स्थिर बनाउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

## उड्ने कारको बजार कहिले वास्तविक बन्ला?
अमेरिकामा eVTOL प्रविधिको परीक्षण र नियमनका लागि पनि काम भइरहेको छ। यस्ता सवारीले यात्रुलाई सहरको ट्राफिकभन्दा माथिबाट गन्तव्यसम्म पुर्‍याउने र निश्चित दूरीमा छोटो हवाई यात्रा सम्भव बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। तर, तिनको व्यावसायिक प्रयोगका लागि पनि सुरक्षा प्रमाणीकरण, उडान सञ्चालनका नियम र आवश्यक पूर्वाधार चाहिन्छ।

टेस्लाको रोडस्टरले प्रदर्शनका क्रममा देखाएको क्षमताले उड्ने कारको अवधारणाप्रति फेरि चासो बढाएको छ। तर, यसको मूल्य सार्वजनिक भइसकेको छैन र व्यावसायिक उत्पादनमा जानुअघि थुप्रै प्रश्नको जवाफ आउन बाँकी छ।

स्कट मिलरका अनुसार रोडस्टर वास्तवमै उत्पादनमा आएमा त्यो इन्जिनियरिङ र उत्पादन क्षमताको उल्लेखनीय उपलब्धि हुनेछ। तर, सडकमा चल्ने कार र हावामा उड्ने विमानका फरक आवश्यकताबीच सन्तुलन कायम गर्दै दुवै काम प्रभावकारी रूपमा गर्ने सवारी निर्माण गर्नु अझै कठिन चुनौती हो।

यस अर्थमा, टेस्लाको नयाँ रोडस्टर उड्ने कारको दिशामा एउटा रोचक प्रदर्शन हुन सक्छ। तर, केही दूरी हावामा उफ्रिने क्षमता र यात्रुसहित सुरक्षित, नियन्त्रित तथा कानुनी रूपमा उडान गर्न सक्ने क्षमता एउटै होइन। रोडस्टरको वास्तविक सफलता प्रदर्शनमा देखिएको दृश्यभन्दा यसको प्राविधिक परीक्षण, सुरक्षा, नियामकीय स्वीकृति र व्यावसायिक उत्पादनमा निर्भर हुनेछ।