भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी ज्यान गुमाएकाहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै सरकारले आज सोमबार देशभर राष्ट्रिय शोक मनाउँदै छ।

बाढीको घटनाको १३औँ दिन शोकसन्तप्त परिवारप्रति ऐक्यबद्धता जनाउन देशभरका सरकारी कार्यालय तथा विदेशस्थित नेपाली दूतावास र नियोगहरूमा राष्ट्रिय झण्डा आधा झुकाइने भएको छ। गृह मन्त्रालयका अनुसार राष्ट्रिय शोकमार्फत विपद्मा ज्यान गुमाएकाहरूप्रति राज्यले सम्मान व्यक्त गर्न लागेको हो।

तर, राष्ट्रिय शोकको यो दिन केवल मृतकप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्ने अवसरमा सीमित छैन। बाढीले छुट्याएका परिवारका लागि आफ्ना आफन्त फर्किने आशा अझै बाँकी छ। हजारौँ नागरिक आफन्तको खोजी र प्रतीक्षामा छन् भने सयौँ परिवार घरबारविहीन भई अस्थायी आश्रयस्थलमा जीवन बिताउन बाध्य छन्।

१३ दिनपछि पनि टुंगिएको छैन खोजी
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म १३ हजार ३९९ जनाको उद्धार गरिएको छ। बाढी तथा त्यसबाट सिर्जित विपद्मा हालसम्म १ हजार ३४२ जनाको मानवीय क्षति भएको विवरण प्राप्त भएको छ। तर, तीमध्ये ९८ जनाको मात्रै सनाखत हुन सकेको छ र परिवारले शव बुझेका छन्।

यसले विपद्को वास्तविक मानवीय क्षतिको पीडा अझै कति गहिरो छ भन्ने देखाउँछ। अझै ४ हजार १९६ जना नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ। सम्पर्कविहीन हुनेमा सर्वसाधारणसँगै सुरक्षाकर्मी, कर्मचारी र विदेशी नागरिकसमेत छन्।

जिल्लागत विवरणअनुसार रसुवाबाट करिब १ हजार ८५७ र नुवाकोटबाट करिब २ हजार ३४० नेपाली नागरिक अझै बेपत्ता छन्। त्यस्तै, करिब १०० जना सुरक्षाकर्मी तथा कर्मचारी र ५९९ जना विदेशी नागरिक समेत सम्पर्कविहीन रहेको प्राधिकरणको विवरण छ।

पुनःस्थापनाको चुनौती अझ ठूलो
भोटेकोशी र त्यससँग जोडिएको नदी प्रणालीमा आएको बाढीले मानव जीवनमा पुर्‍याएको क्षतिसँगै सडक, पुल, विद्युत्, आवास तथा अन्य भौतिक संरचनामा समेत ठूलो विनाश गरेको छ।

भत्किएका संरचना र विस्थापित नागरिकको अवस्था हेर्दा प्रभावित क्षेत्रको जनजीवन तत्कालै सामान्य अवस्थामा फर्किने अवस्था छैन। उद्धारसँगै अब राज्यसामु बेपत्ताको खोजी, शवको सनाखत, विस्थापितको पुनःस्थापना र क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको पुनर्निर्माण एकैसाथ अघि बढाउने चुनौती छ।

आजको राष्ट्रिय शोकले मृतकको सम्मान मात्र गर्दैन, विपद्बाट बाँचेका नागरिकको जीवन पुनः सामान्य बनाउने राज्यको जिम्मेवारी पनि सम्झाउँछ।

भोटेकोशीको बाढीले धेरै परिवारका लागि समय रोकिदिएको छ। राष्ट्रिय शोकको यो दिन ती परिवारको पीडामा राज्य र समाजको ऐक्यबद्धता जनाउने तथा उद्धार, खोजी र पुनःस्थापनालाई अझ प्रभावकारी बनाउने राष्ट्रिय संकल्पको दिनसमेत बन्नुपर्ने देखिन्छ।